Michel Cahen, ikertzailea, CNRS eta Bordaleko IUPko kidea,


“Abertzalisme en temps de mondialisation”, tel est le titre  du travail de recherche de Michel Cahen disponible à la bibliothèque de la Fondation MRA. Le chercheur Michel Cahen nous livre en 30 pages une réflexion et des définitions très intéressantes sur la nation, le peuple, la patrie et l’autodétermination. 

Nation : produit historique d'une cristallisation identitaire fondée sur des pratiques sociales pré-existantes, c'est-à-dire qu'elle est dessinée par un ensemble des gens qui ressentent une identité en commun.

Peuple (Herria) : la population de la nation, soit l'ensemble des gens qui souhaitent exprimer leur citoyenneté allégeance) dans le cadre de cette communauté imaginée, étant bien entendu que le processus d'identification est personnel (est basque quiconque se sent basque)

Patrie (Aberria) : l'aire territoriale de la vie sociale du peuple, la dimension spatiale de l'imaginaire national. L’aire de la patrie sera aussi mouvante que le peuple en question. Elle sera dessinée territorialement par l'extension de la société qui ressent cette identité nationale. 

Autodétermination : n'est pas relative à un "territoire", mais à un peuple (même si ce peuple est territorialement organisé). Il s'en suit enfin que ce peuple n'est pas défini territorialement, mais de par la libre identification à la nation qu'il dessine.



“Abertzalisme en temps de mondialisation”
30 orriko dokumentoaren sar hitzan, Michel Cahen ikertzaileak azpimarratzen du ez duela Euskal Herria ikusten gudukan etsaiaren aurrean beti xut dirauen herrixka berezi eta bakar bat bezala. Ikertzailearen aburuz, Euskal Herriari ematen dion begirada, giza edo jende aniztasunaren ezaugarri bati eman behar zaiona da. Euskal Herriak, aniztasun horrek dituen milaka aurpegitarik bat duenez, ororen buru ezerezkeria sinple edo gauza arrunt baten ezaugarri bezala ikertua izan behar du.
Cahen-en lan osoa irakurtzeko gomita berriz luzatuz, ikerketan agertzen diren definizio saio batzu eskaintzen dizkizuegu. Gehienak naziotasunari lotuak direnez, dudarik gabe, abertzale guztientzat lagungarri izanen dira, jendarteari abertzale proiektuaren aurkezteko orduan! 

NAZIOTASUNA
Jendarteko harremanetan joka eta bizimolde historiko baten ondorioa da. Harreman horiek  komunitate baten izatea sortzen dute partaideei nortasun bateratu baten sentimendua emanez eta ondorioz beren herritartasunaren adierazteko gaitasuna (edo nahikaria) emanez irudipenezko marko horretan. 
Nortasun edo identitate forma hori, nazio deitua, jendarte biziaren ondorio bezala ikertua izaten ahal da. Horrek ez du erran nahi “definitua” izaten ahal dela irizpide arauemaileen bidez (hizkuntza, erlijioa, mitoak, ohitura politikoa, “arraza”, etab.). Alabaina, naziotasuna, hainbeste jendarte faktoreren eta haien ondorio subjektiboen emaitza denez, den ordenagailurik indartsuenak ezingo du ekuazio moduan murriztu. Nazio sorkuntza prozesu bat definitzen ahal da, nazio identitatea ikertzen ahal da, baina, ezin da nazio zehatz baten “definizioa eman”. Nazioa ezingo da “definitua” izan, baina aldiz nazio senditzen den jende komunitateak nazioa irudikatzen ahalko du.

Naziotasuna irudikatu eta ez definitu
Cahen-ek nazioa irudikatzen dela dio, eta ez definitzen, zeren, eta adibidez, frantses senditzen diren pertsonak oso ezberdinak izaten ahal dira bata bestetik. Ez dute definizio bateratu bat ukanen beren artean, bakoitzak bestea frantsesa dela ezagutzeaz aparte.
Hala nola, zer partekatzen dute pertsona frantses batek, adibidez emazte bat, Strasbourg-en sortua, Ivry-sur-Seine-en bizi dena, kolegioko irakasle, frantses hiztuna, alsaziar azentuduna, ateoa, jatorriz judua, eskola laikoaren alde dena, ezker bozkatzen duena, zangobaloia eta garagardoa maite dituenak, eta beste pertsona frantses batek, gizon bat adibidez, Parisen sortu eta bizi dena, giza baliabideen kudeaketan aholkularia, Parisko 16. udal-barrutiko azentuarekin hitzegiten duena, katoliko praktikantea, eskola pribatuaren aldekoa, eskuindar bozemailea, golfaz eta Bordaleko arnoez zaletua denak ? Ez da ia ezaugarri komunik haien artean, bi pertsona horiek frantses sentitzea izan ezik. Disposizio subjektibo eta bateratu horrek die aurkiaraziko mintzaira bateratu bat, “identitate bateratu” bat, ia ezin sumatua, bakoitzak bestea frantses gisa kontsideraraziko duena zirkunstantziek behartuko dutelarik.
Frantses eredu jakobinoa, nazioa Estatuari identifikatzen duena, erabat baztertzen badugu, nazioa bere baitan identifikatzen den jende multzoak irudikatzen duen errealitate sozial subjektibo bezala ulertzen badugu, orduan, Frantses nazioa eta Kortsikar nazioa izaten ahal dira ber  Errepublikaren lurraldean. Gainera, nazio horiek elkarguneak ukaiten ahal dituzte (pertsona batzuk bi identitateak senti ditzakete).
Argi dago, beraz, nazioak ez duela odolarekin harremanik. Lurraldeak, beri lotuak zaizkion praktika sozialei esker, identitatea sortzen du. Ez da “basque” edo “vasco” sortzen, norbera hala bilakatzen da.

Jarraian, naziotasunaren osagarri  diren beste termino batzu atxemanen dituzue, Cahen-ek emaiten dizkien definizioekin. 

HERRIA
Nazioaren biztanlegoa izanen da. Horrek erran nahi du, herria irudipenezko komunitatearen baitan beren herritartasuna adierazi nahi dutenen multzoa dela. Identifikazioa pertsonala denez, euskal herritarra litzateke bere burua hala sentitzen duen edonor. 

ABERRIA
Biztanlegoaren bizi sozialaren gerta gunea da. Nazio irudimenaren dimentsio espaziala. Aberriaren eremua hari lotua zaion biztanlegoa bezain mugikorra izanen da. 

AUTODETERMINAZIOA
Lurraldeek ez dute eskubiderik, herriek baizik. Beraz, autodeterminazioa ez da lurralde bati lotzen, baizik eta herriari (herria lurraldeka antolatua bada ere).
Azkenik, Cahen-en bi gogoetarekin uzten zaituztegu, beste mundu baten eraikitzeko orduan lagungarri izaiten ahal direnak!

Inter-dependentziaren eta nazioartekotzeaREN gaiak
Gaur egungo iraultza zientifiko eta teknologikoak (produktibitate haundia, informazioen autobideak, genomika, nanoteknologiak, etab.) herrien (jendeen) arteko harremanak ahalbidetzen eta behartzen ditu! Herriek, beren eguneroko bizian, beste herrien beharra dute gero eta gehiago. Hala ere, horrek ez du erran nahi herri bakoitzaren berezko beharrak eta nazio bakoitzaren historikotasun bereziak baztertu behar direla. Zeren, herri bakoitzak bere behar berezien betetzeko du besteen beharra. Eta behar horien definitzeko egitura demokratikoak behar ditu. Horrela du Cahen-ek munduaren nazioartekotzea definitzen. Nazioek beren arteko harremanak anizten dituzte, beren behar eta historia propioak errespetatuz.
“Diferentzia” aldarrikatu ala ez ?
Estatu frantsesa eredu bezala hartuz, Bretoi, Korsikar, Alsaziar, Euskal Herritar, etab.ek ez dute sekula “ezberdina” izatea aldarrikatu. Beren izatea osoki bizitzea dute aldarrikatu! Alabaina, nor da nortarik “ezberdina”? Jendartea ez da bere “ezberdintasunez” osatua, baina “aniztasunaz”!