Iker Martinez de Lagos / Topagunea (www.topagunea.org) Euskara Elkarteen Federazioko idazkaria

Comme le mentionnait Jose Luis Aizpuru dans une Tribune d’Alda! du mois de mars, en citant le socio-linguiste Txepetx ”si une langue ne remplit pas toutes les fonctions d’une société, si elle n’est pas complète, si elle ne sert pas à combler toutes les attentes et nécessités des gens, ou si les gens ne l’utilisent que pour quelques occasions spécifiques, on peut la considèrer en danger de mort. Plus une langue remplira de fonctions, plus on la considérera en bonne santé. En plus de la volonté de la faire vivre, une langue a besoin d’espaces d’utilisation exclusive.“
Voici le témoignage d’Iker Martinez de Lagos, le secrétaire de Topagunea, fédération d’associations animant des lieux d’échange et de rencontres exclusivement bascophones dans le but de multiplier les occasions de vivre et de faire vivre la langue basque. 


“Euskaraz, erabileraz eta euskara elkarteei buruz idazteko eskaini diguzuen aukera baliatuko dugu, labur bada ere, euskara elkarteek osatzen duten gizarte mugimenduaren, helburuen eta ekimenen berri emateko.
Kazeta honetan bertan, martxoaren 15eko alean, Jose Luis Aizpuru kazetariak egindako hausnarketan aipatzen zituen ideiatako ba-tzuk izan ziren 80. hamarkadan hainbat lagun euskara elkarteak sortzera bultzatu zituztenak. Euskaran zentratutako herri mugimendu bat sortu beharra zegoela uste zuten lagun horiek, herrietako euskaldunak bilduko zituena (ideologia ezberdinetakoak) eta euskaraz bizitzeko guneak eta zerbitzuak sortuko zituena. Arrasaten egin zuten lehen saioa, Arrasate Euskaldun Dezagun elkartearen sorrerarekin. Ondoren, bide beretik sortu ziren beste asko. Gaur egun Topagunea federazioa 90 euskara elkartek osatzen dute.
Herriko euskaldunon bilguneak dira euskara elkarteak, beraz; euskaldunok euskaldunontzat antolatutako bilguneak. Euskararen erabilera bultzatzea dute xede eta horretarako sortzen dituzte euskarazko zerbitzuak eta antolatzen dituzte euskarazko ekimenak. Horretarako, hiztunentzat aukerakoak diren guneetan sortzen dituzte zerbitzu eta ekimenok. Eguneroko bizitzan badira hizkuntza arautua ditugun guneak (eskola, lana edo administrazio publikoa, adibidez). Harreman horiek arautzeko aldarrikapen eta plangintza ugari dago martxan, hainbat erakundek egiten dituztenak. Hala ere, euskara elkarteek beste arlo batzuetan burutzen dituzte beren ekimenak, hizkuntza aukera askea den guneetan: aisialdian, lagunartean, familian eta gune hurbiletan. Funtzio garrantzitsuak dira pertsona ororen bizitzetan, hurbiltasuna, gozamena eta afektibitatearekin lotutakoak izaten dira eta. Hizkuntzaren hautua pertsonen bizitzako hurbileko funtzioekin lotzen baldin bada, hizkuntzarekiko atxikimendua lantzen ari gara era berean. Gune horietan euskaraz aritzeko aukerak ematea izan da euskara elkarteen apustua beraz.

Euskaraz bizitzeko aukerak eman
Aukera askeko guneetan euskaraz bizitzeko aukerak emateaz gain, euskara elkarteentzat helburu garrantzitsua da euskaldun jendartea biltzea, euskaldunen arteko harremanak bul-tzatzea, euskaraz. Horregatik, antolatzen diren zerbitzu eta ekimenetan harreman berriak sortzea eta horiek euskaraz sortzea bilatzen da, gustuko ekintzen inguruan eta aisialdiarekin, hurbiltasunarekin eta zaletasunekin lotuta.
Mota ezberdineko ekimenak antolatu izan dituzte euskara elkarteak azken 25 urteetan euskararen erabileraren xedea aintzat hartuta.
Hasiera hasieratik kultur programazioak garrantzi handia izan du, bi arrazoirengatik. Batetik, euskarazko kultur sorkuntza zabaltzeko egindako ahaleginagatik (euskara hutsezko eskaintzarekin programazio oparoa egiten dute elkarteek). Bestetik, kultur programazio hori euskaldunontzako bilgune bihurtu delako. Kultur kontsumitzaile euskaldunak programazioaren inguruan bildu gaitu (musika, antzerki, poesia edo zinema emanaldietan, irakurle txokoetan eta antolatutako beste kultur ikuskizun guztietan). 

Euskaldunak beren zaletasunen inguruan bildu
Aisialdi eskaintza ere egiten dute elkarteek. Irteerak, bazkariak, ikastaroak, jaiak, lehiaketak eta bestelako eskaintzak euskaldunak lagunartean bere zaletasunen inguruan bildu ditu. Bereziki haur eta gazteei zuzendutako eskaintza da aipagarria: aisialdi taldeak, ludotekak/jolaslekuak, udalekuak,… Eskolatik kanpo ere euskaraz egiteko aukera da hau haurrentzat eta euskara hizkuntza akademikoa izateaz gain, aisialdikoa bilakatzen du beraientzat.
Antzera sortu dira ere mintzapraktika egitasmoak. Herri eta hiriburu askotan gertatzen baita euskara jakin eta hitz egiteko aukerarik ez duela hainbat jendek, ez baitu inguruan euskaraz hitz egiteko lagunik. Mintzapraktika egitasmoen bidez euskara hitz egiteko aukerarik ez dutenak (euskaltegietan ari diren ikasleak gehienak, baina baita bestelako lagunak ere) euskaldunekin harremanetan jarri eta mintzapraktika egiteko taldeak sortzen dira. Lagun giroan, ikasgelatik kanpo, euskara erabiltzeko aukera ematen da horrela. 

Tokiko hedabideen garrantzia
Tokiko hedabideek pisu handia hartu dute elkarte askoren jardueran azken urteotan. Hurbileko berriak jende askoren interesekoak izaten dira. Etxe ondoan gertatzen diren gertakariek, auzokoen iritzi eta irudiek, arreta berezia pizten dute jendartean. Euskara hutsezko lehen herri aldizkariak sortu zirenetik ia hogei urte pasa dira beraz, eta egun, eskualde askotan berri iturri nagusiak dira. Horiekin batera sortu dira toki telebistak eta irrati zenbait ere. Herriko berriak euskaraz jasotzen dituzte nagusiki zenbait eskualdetan.
Azkenik, zenbait herriko elkarte, denda eta enpresekin hitzarmenak sinatzen dira, beren jarduera euskalduntzeko. 

Hurbiltasunetik eta gozamenetik eragin, euskarazko erreferentzien mundu bat sortuz eta eskainiz
Euskaraz bizi nahi dugunontzako aukerak sortu behar ditugu, harremanak, zerbitzuak eta bilguneak euskaldunduz edo berriak sortuz. Euskara elkarteek hurbiltasunetik eta gozamenetik eragiteko hautua egin dute, pertsonek euskara erabiltzeko aukera egin dezaten eskaintzak eginez. Eta hau, euskarazko eskaintzatik egiten da, euskarazko erreferentzien mundu bat sortuz eta eskainiz, euskara gizarte mugimendu honen erdigunean jarriz. Badago lana egiteko oraindik eta, orain arte bezala, aurrerantzean ere sortuko dira egitasmo eta ideia berriak.”