Iñigo Fernandez Ostolaza / Publis publizitate agentziako bezeroarentzako zerbitzuen zuzendaria

Donibane Lohitzuneko Mokoenia Jauregiko soto azpian lurperatuta aurkitu dituzten objektu eta paper zaharrak tentuz aztertzen ari dira arkeologo, antropologo eta hizkuntzalariak. Oraindik goiz omen da zenbait ondorio ateratzeko, baina itxura guztien arabera, XVII. mende amaierakoak dira bertan agertu diren idatziak, han ezkutatuta asteak egin zituen konde edo aristokrata batenak. Frantsesez idatzita daude gehien-gehienak, baina euskarazko pasarte bitxi batek ematen die amaiera:
“Liburu sainduen kontre egin gabe, esan deigun garbi. Hautia gure da, ontsa bizi nahi denak, Paradusia lurrean nahi dianak, eztiro ediren konseillu, manu edo erremedio hoberik ene honi baiño: Gose izandakoan ahoratu erruz jakiak, egarri izandakoan edan ura edo arnoa beldur gabe, logure izandakoan eman loari gorpua, barrenak hustutzeko beharra izandakoan hustu gustura, eta gainontzean, bizi eta goza zeure lenguaie propioan, eskuara noble eta maitagarrian.”

Euskara hitz egitera animatzeko
Orain arte hamaika arrazoi entzunda nituen euskara hitz egitera animatzeko, baina  bestelakoak: euskara mundu osoan hemen bakarrik egiten denez, hartan jardunda bertakoago sentitzen zarela; jatorri zeharo ezezaguna duen hizkuntza preindoeuropear exotikoa ahoratzeak ezberdin sentiarazten zaituela mundu globalizatu honetan; ederra dela XXI. mendean Europaren bihotzean tribu aborigen bateko kide sentitzea; Euskal Herria den gorpu-tzari odola, bizia ematen diola euskarak; euskal kultura barrutik gozatzeko aukera ematen duela (euskarazko literatura, musika, bertsolaritza...); jasotako kultur altxorra seme-alabei oparitzeak ondo egindako lanaren sentsazioa ematen duela; balio emozional altuko tresna dela euskara senitarteko eta lagunarteko harremanetarako...

Nor bere hizkuntzan lasai eta gustura bizitzeko luxua
Orain, Donibane Lohitzunen aurkitu dituzten idatzietan, ikuspegi “berri” bat agertu zaigu: mundualdi honetan ontsa bizitzeko, zoriona dastatzeko, gauza gutxi eta oinarrizkoak baizik ez omen dira behar, eta haien artean ei dago nor bere hizkuntzan lasai eta gustura bizitzeko luxua.

“Arrazoi” indibidualistak eta “arrazoi” kolektiboak
Bizitza honetan ezeren faltarik izango ez zuen XVII. mende amaierako aristokrataren aldarrikapen antimaterialistak ez dirudi gaurkotasun handirik duenik, baina haren ikuspegia primeran egokitzen da gaur egungo gazteen jarrera indibidualista eta hedonistarekin. Euskaraz bizitzera edo egitera eramaten gaituzten “arrazoiak”, ordea, oraindik ere oso-oso gutxitan izan ohi dira indibidualista hutsak, eta gehien-gehienetan “arrazoi” kolektiboekin ere izaten dute zerikusia.

Iraun duten hizkuntza komunitateak
Hori argi dute Jose Mari Sanchez Carrión Txepetxek eta Jon Sarasuak. Elkarrekin argitaratu zuten elkarrizketa liburuan, iraun duten hizkuntza komunitateek zergatik iraun duten azaltzeko, hiru arrazoi ematen dituzte: “zirena izateko poza” zutela, batetik; bestetik, konfiantza ere bazutela, norbera izatea norberarentzat ez ezik, beste guztientzat ere baliagarria dela; eta azkenik, bizinahia zutela.

Plazer indibiduala eta ardura kolektiboa euskararen inguruan uztartuak
Plazer indibiduala eta ardura kolektiboa, ezin hobeto uztartzen dira bi-biak euskararen  inguruan. Beste zerk ematen dio gaur gizaki bati bi premia horiek hain modu ederrean asetzeko aukera?...
 Mokoenian dago gakoa, gure mokoan: “Ontsa bizi nahi denak, Paradusia lurrean nahi dianak, egin beza eskuaraz alegeraki bere hiltziaz orhitu gabe.”

Artikuluko zenbait gorabeherekin harrituta galdera pare bat egin dizkiogu egileari gure webgunean:
www.mrafundazioa-alda.org